DOCS podcast 'Honderd vragen' bevraagt de aanpak van huiselijk geweld

Veel echtscheidingen komen voor hulpverleners en rechters op hetzelfde neer: twee mensen die een relatie hebben gehad gaan met conflict uit elkaar, vervolgens moeten ze er toch samen uit zien te komen. Maar wat als je partner dominant is, je mishandelt en je je niet veilig voelt? Moet je er dan nog steeds samen uit zien te komen?

Advocaat familierecht Jolande ter Avest staat slachtoffers bij van huiselijk geweld en intieme terreur. Van dat laatste spreken we als iemand extreme controle en dwang uitoefent op de partner, soms gepaard met fysiek en seksueel geweld. Ter Avest ziet dat er in zo’n situatie een andere aanpak nodig is bij hulpverleners en rechters. Maar dat gebeurt nog te weinig, met als gevolg dat de intimidatie en het gevaar voortduren na de scheiding. In sommige gevallen leidt dit zelfs tot femicide.

Podcastmakers Marije Schuurman Hess en Femke Bosma volgen Jolande ter Avest in de audiodocumentaire Honderd vragen. We horen onder andere hoe zij gesprekken voert met een cliënt en collega’s, en hoe zij nabestaanden van een vermoorde vrouw bijstaat tijdens een rechtszaak.

Schuurman Hess kwam Ter Avest een aantal maanden geleden tegen tijdens het maken van een ander audioverhaal en was meteen gegrepen door haar toewijding. ‘Ze staat mensen niet alleen bij in de rechtszaal, maar ook daarbuiten. Ze had bijvoorbeeld te maken met een moeder die eindelijk haar kind weer thuis mocht ontvangen. Maar de jeugdbescherming zou eerst langskomen, die weleens kritisch zou kunnen zijn op het ontbreken van vloerbedekking en een kinderbedje. Jolande heeft toen voor die spullen gezorgd.’

Bosma heeft voor het maken van dit verhaal veel onderzoek gedaan naar intieme terreur en legt uit dat de dader – in veel gevallen een man – vaak hetzelfde patroon volgt: ‘Hij doet bijvoorbeeld aan lovebombing, waarbij hij zijn partner overlaadt met cadeaus en aandacht, of hij isoleert haar van familie en vrienden. Politie, verloskundigen, scholen of hulpverleners zouden veel waakzamer kunnen zijn op deze en andere rode vlaggen.’

Dat is ook waar Ter Avest zich voor inzet. Daarnaast heeft ze een kritische kijk ontwikkeld op de rapporten van de Raad voor de Kinderbescherming. Ze vindt dat die onvoldoende ingaan op de feiten en te veel een momentopname beschrijven. Daarom werkt ze volgens een eigen methode om een zo compleet mogelijk rapport op te stellen, waarbij ze haar cliënten honderd vragen stelt.

Schuurman Hess was bij zo’n intakegesprek, dat we geanonimiseerd horen in de audiodocumentaire. Ze krijgt er nog koude rillingen van als ze terugdenkt aan wat die vrouw heeft meegemaakt. ‘Maar bij Jolande merkte ik hoe vaak ze dit soort gesprekken voert. Ze haalde meteen de patronen van intieme terreur eruit, dat zullen we in de audiodocumentaire ook laten horen.’