steun vpro

Labyrint Radio

Fruitvliegjes, stedelijke impulsiviteit, ijs en zwarte gaten

Labyrint Radio

Fruitvliegjes, stedelijke impulsiviteit, ijs en zwarte gaten

Aan de hand van het genoom van de fruitvlieg kwam Merel Oortveld meer te weten over verstandelijke beperkingen bij de mens, Mark van Vugt ontdekte dat mensen minder impulsief zijn in een natuurlijke omgeving, Michiel van den Broeke beantwoordt de postvraag over de invloed van smeltend ijs op de klimaatverandering en Simon Portegies Zwart vertelt hoe hij met computers indirect naar de sterrenhemel kan kijken.

Fragmenten

Klik hier voor alle fragmenten van deze uitzending

Verstandelijk gehandicapte fruitvliegjes

vanaf 00:05:50

We weten dat de mens zich heeft ontwikkeld uit organismen die eerder in de evolutie opdoken. Het menselijke brein moet dus voor een belangrijk deel zijn opgebouwd uit genen die bijvoorbeeld de muis of de fruitvlieg ook hebben. En een fruitvlieg heeft veel meer verstand dan we denken. Daardoor zijn fruitvliegjes ook bijzonder waardevol voor onderzoek naar de onderliggende oorzaken van verstandelijke beperkingen bij de mens. Met fruitvliegonderzoek wist Merel Oortveld van het Radboudumc de kennis over genen die verstandelijke beperkingen bij de mens veroorzaken sterk uit te breiden.

Stedelijke impulsiviteit

vanaf 00:19:46

Mensen houden meer rekening met de toekomst wanneer ze beslissingen nemen in een natuurlijke omgeving. Bij financiële experimenten zorgt blootstelling aan de natuur ervoor dat mensen zich minder impulsief gedragen: ze kiezen vaker voor een hoger bedrag op lange termijn dan voor een lager bedrag op korte termijn. Een stedelijke omgeving maakt mensen juist impulsiever: ze kiezen vaker voor het snelle geld. Dat blijkt uit onderzoek van neurowetenschappers en psychologen van de Vrije Universiteit Amsterdam. Hoogleraar groeps- en organisatiepsychologie Mark van Vugt maakte deel uit van dit team.

Post: smeltende ijskappen

vanaf 00:30:49

Els Beek bedacht zich dat er door de opwarmende aarde veel gletsjer- en poolijs smelt en dat dit koude water uiteindelijk allemaal de oceaan instroomt. Zou het zo kunnen zijn dat de temperatuur van de oceanen hierdoor wordt gedrukt en de klimaatopwarming op het moment wat stagneert? We hebben Michiel van den Broeke, hoogleraar polaire meteorologie aan de Universiteit Utrecht, bereid gevonden om antwoord te geven op deze vraag.

Zwarte gaten

vanaf 00:37:06

Simon Portegies Zwart, hoogleraar computationele astrofysica aan de Universiteit Leiden, gebruikt computers om onderzoek te doen naar de sterrenhemel. Hij heeft zich vooral toegelegd op de evolutie van dubbelsterren en de vorming en evolutie van zwarte gaten. Rondom het zwarte gat in het centrum van de Melkweg draaien bijvoorbeeld miljoenen sterren, waarvan sommige röntgenstraling uitzenden. Vele van deze röntgenbronnen zijn waarschijnlijk dubbelsterren, een belangrijke reden om de evolutie van dubbelsterren rondom een zwart gat te bestuderen.